Wat doet de bibliotheek tegen eenzaamheid

Eénzaamheid komt best vaak voor onder Nederlanders. Ongeveer een derde van de bevolking voelt zich wel eens eenzaam. Nu vind ik zelf dat de bibliotheek geen panacee is voor allerlei maatschappelijke problemen, tegelijkertijd vind ik dat vanuit de participatiegedachte  dat iedereen mee moet kunnen doen in onze samenleving dat je als bibliotheek wel activiteiten kunt ontwikkelen waarmee je iets kunt doen aan eenzaamheidsbestrijding. Dat doen we dan niet zelf, maar graag in samenspraak en samenwerking met inwoners van ons werkgebied.

Zo hebben we in de bibliotheek in Heerhugowaard samen met een  groep senioren onder de naam Met Elkaar, Voor Elkaar, gesproken over wat de bibliotheek voor hen zou kunnen betekenen.  De oproep van de bibliotheek in de krant heeft uiteindelijk een groep van zo'n dertig mensen opgeleverd die met ons samen activiteiten ontwikkelen. En ze gaan ook zelf samen op pad, zonder inmenging van de bibliotheek, wat heel fijn is. Ze hebben ineens gelijkgestemden gevonden, en verzinnen allerlei uitjes met elkaar. Een kerngroep adviseert de bibliotheek in het doorontwikkelen van activiteiten.

Vanuit deze senioren community ontstond  een nieuw idee om makkelijker contact te leggen met andere mensen als je ALLEEN  zit in het restaurant (zit) van de HEMA.   Bij de Hema zit(ten) regelmatig iemand (mensen) alleen aan een tafeltje die misschien best gezelschap zouden willen. Maar die het misschien moeilijk vindt om zomaar aan iemand te vragen bij hem/haar te komen zitten om een praatje te maken.

Manager HEMA neemt bordje in ontvangst

Deze seniorengroep heeft samen met de Bibliotheek Kennemerwaard  een kaart ontworpen die je op je tafel kunt zetten als je behoefte hebt aan gezelschap. Met de kaart, lijkend op een kopje koffie, kun je aangeven dat je open staat voor gezelschap. ( en een gesprek). De Hema heeft het idee omarmt, dus nu staat het bordje bij de koffiecorner van de Hema in Heerhugowaard. En de Hema in De Mare in Alkmaar wil het wel over nemen als het een succes blijkt. Daar word ik nou warm van, zulke kleine dingen die een kleine druppel lijken op een gloeiende plaat, maar groot persoonlijke impact hebben voor mensen.

Erna Winters

Klein beginnen en dan doorbouwen

Ik heb in dit blog al vaker verteld over onze Charlotte. Zij is het levend voorbeeld van iemand die over het algemeen 'stilletjes' haar gang gaat, en ondertussen heel goed bezig is. Ik vertelde eerder over haar project "Lezen in de keuken" dat een stevige olievlek werd in de impact die het had.

Afgelopen seizoen was Charlotte bezig met een groep ouders van een basisschool in Alkmaar, waarvan een aantal ouders met taalachterstand. De groep had al eerder aangegeven dat ze eigenlijk niet zoveel van Alkmaar wisten, en dat ze meer over hun eigen omgeving wilden weten. Zo kwam het idee van "Groeten uit Alkmaar" al pratend tot stand. Samen praten over de stad, over je favoriete plekken, en ervaringen over de stad delen.

Zoals dat hoort ;-) wordt een project geëvalueerd, om te kijken of het project voldoende potentie heeft om door te gaan en of het in dezelfde vorm moet. Dit kreeg het managementteam van Charlotte over de mail (in iets aangepaste vorm):

"Gisteren heb ik met de ouderkamergroep van basisschool Kardinaal de Jong die heeft meegedaan met Groeten uit Alkmaar de pilot geëvalueerd. Daarna heb ik met een medewerker van MEE/ De Wering die begeleidster is van deze groep en van vijf ouderkamers in Overdie) geëvalueerd.

Uitkomst van de evaluaties is het plan om het project in het volgend schooljaar bij de ouderkamer van vier basisscholen te gaan doen. Het project bestaat uit vier bijeenkomsten (2x praten en delen, 1x creatief en 1x wandelen).

Bij de Kardinaal de Jong school komt een vervolgproject."

Vervolgens krijgen we als MT een uitleg hoe het project er uit gaat zien: 

In het project gaat het vooral om ontmoeten en het delen van verhalen (praten , maar ook schilderen) rond het thema: wat betekent Alkmaar voor jou?

Waarschijnlijk gaan we de naam van het project veranderen in Ontdek Alkmaar!, omdat de naam nu de associatie oproept met vakantie, niet met wonen en leven in de stad.

Het project geeft mensen de gelegenheid om deel te nemen aan de stad Alkmaar, om zich Alkmaarder te gaan voelen, want: de stad is van iedereen! In professionele taal: participatie.

De pilot is goed verlopen. Het samenwerken met mijn collega aan wie ik op termijn wellicht ga overdragen is goed bevallen. Vanuit de groep kreeg ik mooie reacties en aanvullingen. Samen met de medewerker van MEE/De Wering hebben we goed gekeken naar hoe het volgens ons nog beter kan werken. 

We gaan wat dingen toevoegen. Een belangrijke toevoeging is het betrekken van deelnemers bij de uitvoering op de verschillende scholen. Er is vanuit de groep schoorvoetend interesse om mee te organiseren.

We gaan vragen of van elke groep die deelgenomen heeft enkele deelnemers aan de volgende groep een korte presentatie willen geven over hun mooie plekken in Alkmaar. Een soort estafette dus. Hiermee kunnen ze andere mensen inspireren om mee te doen (in professionele termen: een stapje verder met participeren).

Het vervolgproject bij de Kardinaal de Jong bestaat uit het samen met de groep organiseren en voorbereiden van een bezoek aan samen gekozen plek in Alkmaar. Dat zou bijvoorbeeld de Hortus kunnen zijn.

Tenslotte willen we proberen deelnemers te stimuleren ook iets te presenteren “buiten de deur” van de ouderkamer, bijvoorbeeld voor de hele school, in het wijkcentrum, bij een NT2 groep, of misschien wel een bijeenkomst van professionals in de wijk. Dat zou ik heel mooi vinden, want zo maak je een ruimere verbinding. Maar het kan alleen als de groep daar iets in ziet.

En dat is niet erg, want het gaat er volgens mij om dat je iets in het leven van iemand kan betekenen. Diegene bepaalt zelf hoe en wat.    

Het was een hele zoektocht. We vinden dat er iets moois uitgekomen is en daar zijn we blij mee!

En laten wij het als managementteam nou roerend mee eens zijn!

Stadswandeling in makkelijk Nederlands

Lindegracht en Hofje van Splinter

Zin om te wandelen!
Na wandelingen in de Oudorperhout en door de natuur in en bij de binnenstad van Alkmaar werd er op 20 juni weer gewandeld!
Op woensdag 20 juni kwamen er ruim vijftig mensen naar het startpunt van de Stadswandeling in makkelijk Nederlands: de bibliotheek aan de Gasthuisstraat. Waar lag het aan? Het zou heel mooi weer worden en ik hoorde dat de mensen aan iets leuks toe waren na bijvoorbeeld hun Staatsexamen.
De deelnemers kwamen als groep (bijvoorbeeld een inburgeringsklas), als groepje (bijvoorbeeld een groepje van het taalcafé in Bibliotheek De Mare), in koppels of alleen.
Ze hadden er zin in en de twee gidsen van Gilde Alkmaar ook. Zij begeleidden ieder een groep.
Ik ging zelf ook een groep begeleiden. En ik had er ook zin in!
De gidsen van het Gilde weten veel over de geschiedenis van Alkmaar: over de Grote Kerk en de beelden die vernield zijn in de oorlog, of juist bewaard gebleven, over het hofje van Paling en Van Foreest, over de V.O.C. en nog veel meer.

De Leeuwenburg, waar de leeuwen met hun achterste naar het wapen van Alkmaar zitten

Afsluiting Groeten uit Alkmaar
De wandeling die ik zelf begeleidde was ook een afsluiting van het pilot project Groeten uit Alkmaar. De ouders van de ouderkamer van basisschool Kardinaal de Jong hebben tijdens dit project met elkaar gepraat over wat Alkmaar voor hen betekent. Hebben ze bijvoorbeeld een lievelingsplek in Alkmaar? Daarna hebben ze hierover samen een schilderij gemaakt, creatief begeleid door mijn collega Inez.

Bovenin het land van herkomst, onderin Alkmaar

De wandeltocht ging langs negen plekken die ouders genoemd hebben én langs negen andere mooie plekken in Alkmaar.

Eén van de lievelingsplekken die genoemd werden bij Groeten uit Alkmaar

Samen genieten van de stad
Na afloop was er koffie en thee in de bibliotheek en konden de deelnemers nog gezellig een tijdje napraten.
Twee deelneemsters van Marokkaanse afkomst vroegen na afloop aan mij naar het verhaal voer het Hofje van Splinter, dat nog niet open was tijdens de wandeling. Na de koffie gingen ze samen nog terug de stad in om het hofje te bekijken.
Leuk om samen te genieten van onze mooie stad! Fijn dat deelnemers elkaar ontmoeten tijdens de wandeling en de koffie! Want de stad is van iedereen!

Charlotte

Gastblog van Charlotte: Verhalen vertellen bij kunst

Praten over kunst

Praten over kunst is een samenwerkingsproject van Bibliotheek Kennemerwaard en het Stedelijk Museum Alkmaar. Dit programma is bedoeld voor groepen mensen die moeite hebben met taal, zoals nieuwkomers en inburgeraars. Het gaat in het programma om taal en ontmoeting. Deelnemers worden uitgenodigd om met elkaar te praten en te fantaseren over schilderijen.

Ontwikkeling
Voor Bibliotheek Kennemerwaard begon het als een programma bij de ouderkamers van basisscholen in Overdie (Alkmaar), waarbij samen werd gepraat over schilderijen en kunst in verschillende culturen. De ouders hadden de wens ook eens bij een museum op bezoek te gaan.
Bij het Stedelijk Museum Alkmaar wilde men graag een programma ontwikkelen voor groepen  nieuwkomers en mensen voor wie Nederlands de tweede taal is.
Het contact tussen bibliotheek en museum leidde tot een eerste opzet van het programma Praten over kunst.
Het programma bestaat uit een bijeenkomst in de bibliotheek en een bijeenkomst in het museum. Deelnemers worden geprikkeld om met elkaar te praten over wat ze zien op de schilderijen. Hiervoor worden werkvormen uit Visible Thinking gebruikt, een al door het museum gebruikte laagdrempelige methode om naar kunst te kijken.

Eerste pilot
Deze opzet werd getest in een pilot bij de tentoonstelling van de Bergense School in het voorjaar van 2017. Er deden vijf groepen mee. Er volgden wat aanpassingen. De opzet bleek goed te werken: het programma sloeg aan. Zowel de deelnemers als de begeleiders van de groepen waren enthousiast. Het programma maakte gretigheid los bij de deelnemers: gretigheid om over de schilderijen te praten. Het stimuleerde hen om in duo's met elkaar te praten of iets te vertellen aan de hele groep. Eigenlijk zaten deelnemers meestal te popelen om aan het woord te komen.
Het programma maakte verhalen los: persoonlijke verhalen, waar de begeleiders uit de bibliotheek en het museum van onder de indruk waren en waar ze na afloop nog even samen over stonden na te praten en na te genieten.

Tweede pilot
Van oktober 2017 tot en met januari 2018 vond een tweede pilot plaats bij de tijdelijke tentoonstelling van Emanuel de Witte. Aan deze pilot deden negen groepen mee. En ook bij deze pilot: enthousiasme, bij alle partijen.
Deze pilot maakte duidelijk dat het programma bij diverse tentoonstellingen gebruikt kan worden. Verder bevestigde deze pilot dat het programma geschikt is voor groepen met verschillende taalniveaus en settings. Dat blijkt uit de diversiteit aan groepen die hebben deelgenomen: ouderkamer groepen (basisscholen), conversatiegroep NT2, discussiegroep NT2, groepen Staatsexamen, inburgeraars, nieuwkomers A1 niveau en een groep vrouwen vanuit de Turkse moskee.
In totaal hebben er veertien groepen deelgenomen met gemiddeld acht deelnemers.

Mooie verhalen
Er was veel belangstelling voor taferelen in schilderijen die lieten zien hoe het er vroeger uitzag in Nederland.
Sommige schilderijen in het museum riepen bij de deelnemers herinneringen op aan vroeger, bijvoorbeeld aan hun geboorteland. Onderstaand schilderij deed een deelneemster denken aan de vismarkt waar ze met haar vader iedere week naar toe ging:

(Bijschrift: portret van Adriana van Heusden en haar dochter op de vismarkt in Amsterdam 1662/1663)

Een ander schilderij riep bijvoorbeeld herinneringen op aan het gebrek aan elektriciteit, koken op vuur, samen eten. Of gewoon: "Deze vrouw doet me aan mijn moeder denken!"

De schilderijen en de opdrachten daarbij prikkelden de fantasie van de deelnemers. Er kwamen grappige, verrassende en spannende verhalen te voorschijn.
Eén verhaal sprong eruit. Een deelnemer had een waar thriller scenario bedacht bij onderstaand schilderij.

(Bijschrift: portret van een familie in een interieur 1678)

De deelnemers wilden na het vertellen van hun eigen verhaal bij een schilderij graag weten wie het schilderij gemaakt heeft, wanneer het is gemaakt en wat de kunstenaar heeft willen schilderen. 

Er wordt nu bekeken of Praten over kunst structureel aangeboden kan worden.

Reacties van deelnemers
Nursen (Turkije): "Leuk om naar de schilderijen te kijken en jezelf vragen te stellen over het schilderij. Ook om je af te vragen welk verhaal er achter zit. Interessant om achteraf te horen wie het gemaakt heeft en wat het is. Je kunt dit ook met je kinderen doen!"
Hanna (Egypte): "Leuk om steeds dieper naar een schilderij te kijken."
Drifa (Marokko): "Interessant om te kijken naar hoe het vroeger was."

Charlotte

Bieb van de buurt: klein beginnen

Een paar ouders uit de ouderkamer van basisschool Matthias in Overdie en ik komen binnenkort bij elkaar.
We gaan er samen over nadenken hoe we twee wensen uit de ouderkamer-groep kunnen gaan realiseren na de zomervakantie.

De eerste wens is een creatieve leeskring. Dat hebben we in deze ouderkamer al twee keer gedaan. Zie eerdere blog  Het is zo goed bevallen, dat ze het nog eens willen doen.
Nu gaan we het samen organiseren.
Welke boeken willen de ouders aanbieden? Wat wordt de creatieve activiteit? Moet die creatieve activiteit iets te maken kan hebben met het boek dat gelezen wordt?

Gulcan heeft al vaker iets creatiefs bedacht voor activiteiten met de bieb 

De tweede wens is het organiseren van een historische stadswandeling.
Hoe pak je zoiets aan? En hoe zorg je er voor dat iedereen het begrijpt (niet al te moeilijke taal)?

Als consulent van de bibliotheek wil ik meedenken met de ouders. Ik onderdruk mijn reflex om met kant-en-klare menu's te komen en laat die download van een programma op mijn computer voor wat hij is.

Door de talenten en ideeën van de mensen die mee gaan denken en doen, wordt het iets veel beters en mooiers. Een activiteit door de ouders zelf georganiseerd: beter kan het niet aansluiten op de wensen en behoeften uit de groep.

Binnenkort komen we bij elkaar. Ik zie er naar uit.

Charlotte