Misdaden van de mens tegen zijn medemens

We worden dagelijks overspoeld met afschuwelijke beelden van de burgeroorlog in Syrië. Met deze week als absoluut dieptepunt een strijder die het hart uit een dood lichaam snijdt en er een hap van neemt. En het is allemaal nog eens rustig terug te kijken op YouTube. (Ik zal het filmpje hier maar niet plaatsen).
Het deed me denken aan een boek dat ik alweer lange tijd geleden heb gelezen. "Eerst doodden ze mijn vader" van Loung Ung. In dit boek worden de gruweldaden van de Rode Khmer tegen hun eigen Cambodjaanse landgenoten beschreven. Het is nog niet eens zo lang geleden, namelijk tussen 1975 en 1979. Nog ver voor de tijd van YouTube en Twitter, maar in het boek van Loung Ung op beklemmende wijze beschreven.



De schrijfster was nog erg jong toen de Rode Khmer aan de macht kwam en van Cambodja een boeren staat wilde maken. Met Cambodjanen die bij het oude regime behoorden (en hun gezinsleden) werd meedogenloos afgerekend. Een derde van de Cambodjanen kwam om. De familie van de schrijfster ontvlucht Phnom Penh om aan de Rode Khmer te ontkomen maar valt later toch in handen van de nieuwe machthebbers. Afschuwelijke ontberingen zijn hun deel. Honger, angst werkkampen, uitputting en ziektes. Veel mensen die niet direct door de Rode Khmer werden vermoord kwamen om door honger en ziektes. Twee zusjes en beide ouders van Loung Ung overleven het niet. De wilskracht van Loung Ung om te overleven is groot en uiteindelijk na aanranding en nog meer berovingen weet ze via Vietnam als bootvluchtelingen te ontsnappen naar Thailand. Van daaruit gaat ze uiteindelijk na lang wachten naar de Verenigde Staten. Daar worden ze ondersteund door een kerkgenootschap in de gelegenheid gesteld om hun leven weer op te pakken. Loung Ung schreef het boek in eerste instantie als therapie om de gruwelen te verwerken.

Een aantal jaar geleden was ik op reis door Cambodja. Naast prachtige cultuurschatten als Angkor Wat en Angkor Thom (waarvan een klein stukje op de kaft van het boek te zien is) is er ook nog veel wat herinnerd aan de afschuwelijke periode waarin de Rode Khmer aan de macht was. Ten eerste valt op hoe jong de bevolking van Cambodja is. Veel ouderen hebben het regime simpelweg niet overleefd. In de hoofdstad Phnom Penh heb ik een bezoek gebracht aan de Tuol Sleng school die in 1975 door de Rode Khmer werd overgenomen voor gebruik door de speciale veiligheidsdienst van Pol Pot. Het gebouw werd door deze dienst gebruikt als gevangenis en martelkamer. De school is nu ingericht als museum waarin veel foto´s van de slachtoffers te zien zijn. Vaak gruwelijke foto´s. Ongeveer 17 kilometer buiten Phnom Penh ligt Choeung Ek, één van de Killing Fields. De schedels liggen hier hoog opgestapeld in een grafmonument en op de velden zelf komen nog regelmatig menselijke botten te voorschijn.

In de almaar groter wordende rubriek Misdaden van de Mens tegen de Medemens en de Mensheid is dit boek helaas onmisbaar.

Reserveer Eerst doodden ze mijn vader hier in de catalogus

In 2007 heeft Loung Ung een vervolg geschreven onder de titel "Het kind dat ik was". Hierin beschrijft ze hoe ze terugkeert naar Cambodja en op zoek gaat naar haar familie.

Reserveer Het kind dat ik was hier in de catalogus

Chris

Het kwaad in ons

Geen thriller...
In een eerder blog kondigde ik een vakantie naar Cambodja, Laos en Vietnam aan. Inmiddels ben ik alle indrukken aan het verwerken. Eén van de zaken die me altijd bij zal blijven is het contrast tussen de goedlachse, vrolijke, melige bevolking van Cambodja en Laos en de periodes in de geschiedenis van deze landen waarin het Kwaad zegevierde.

...maar waargebeurd
Phnom Penh is de meest relaxte hoofdstad van Azië die ik bezocht heb: het Koninklijk Paleis, het Nationaal Museum en een mooie boulevard waar je 's avonds vermaakt wordt met een markt en openlucht aerobics. Maar waar je ook geconfronteerd wordt met het Kwaad: de Tuol Sleng/S21 gevangenis en de Killing Fields. De eenvoudige maar sprekende foto's van de gevangenen in deze voormalige school en de lieflijke boomgaard waar ze afgeslacht werden. Waar je in een rustige mooie omgeving rondloopt terwijl je bijna struikelt over de kledingstukken en botten. Tussen de 1,5 en 2,5 miljoen Cambodjanen zijn in nog geen drie jaar vermoord. Door hun eigen landgenoten.
Terwijl we drie dagen genieten van het imposante Angkor Wat, Angkor Thom en andere tempelcomplexen van de Khmer, weten we dat hier heel veel mijnen hebben gelegen. En dat de Rode Khmer de naam 'Khmer' bepaald geen eer hebben gedaan.





Machteloos
De mystiek van de Vlakte der Kruiken bij Phonsavan, waar de gids vertelde dat Laotianen alles eten (wijzend op een handvol spinnen), behalve het processierupsje waar hij op slapstick-achtige wijze voor wegrent. Waar je echt niet van de paden af mag lopen, omdat er nog clusterbommen liggen.
Laos heeft de twijfelachtige eer het meest gebombardeerde land ter wereld te zijn. In de periode 1962 - 1973 hebben de Amerikanen in het geheim elke 8 minuten een bom op de provincie Xhieng Khuang gegooid. Slechts 10% van het land is inmiddels schoongemaakt en we zijn al 40 jaar verder...Terwijl we in de voormalige provinciehoofdstad Xhieng Khuang het laatst overgebleven Boeddhabeeld en de laatst overgebleven stoepa bekijken zien we rook van onderaan de heuvel naar ons toe waaien. Een zwarte getuigenis van het zoveelste slachtoffer: om hun land te kunnen bewerken moet het vrijgemaakt worden van bommen maar daar hebben de mensen geen geld voor. Dit slachtoffer van een niet eerder ontplofte clusterbom zal de rest van zijn leven blind zijn. In dit tempo is Laos over een eeuw pas schoon. En zijn er nog eens duizenden slachtoffers gevallen naar aanleiding van een vergeten oorlog.

Kwaad
Ik word hier een beetje moedeloos van, en dus kwaad. Er is slechts één niet-gouvernementele organisatie, MAG, die hier iets aan doet. De USA, die hier verantwoordelijk voor zijn, ruimen de rommel niet op.
Terwijl we eten bij Craters Bar in Phonsavan (what's in a name) en omringd zijn door onschadelijk gemaakte bommen, kijken we uit op het bezoekerscentrum van de MAG en het slachtoffercentrum. Maar ik heb even genoeg Kwaad gezien, ik sla een keer over. Ik weet dat er Kwaad zit in mensen, maar ik begrijp het niet. Misschien wil ik het helemaal niet begrijpen en kan ik zo het Kwaad op afstand houden.

Sanneke

Reserveer boeken over de Rode Khmer in onze catalogus
Reserveer boeken over Laos in onze catalogus